Giriş: Kadınlar Birleşirse... Kahkaha Tufanı Kopar!
Hayatınızda bir kere sandalyenize sıkı sıkıya tutunmanız gerekiyorsa, o an kesin “Kadınlar Kadınlar” gibi kadınların başrolde olduğu bir komedi oyununa gittiğiniz andır. Çünkü o sahneden bir fırtına gibi geçen kahkahalar, dalga dalga üzerinize gelir ve bir bakarsınız yanınızdaki amca da sizinle birlikte ağlaya ağlaya gülüyor. Yerel lezzetlerin tadına bakar gibi, mizahın en dolgununu ve en samimisini yaşamak istiyorsanız, kadınların sahnesine buyurun. Hem eğlenmeye, hem düşünmeye hem de “Yahu biz ne yaşıyoruz ya?” demeye hazırsanız, kemerlerinizi bağlayın, başlıyoruz!
Oyunların Oyun Kurucusu: Kadınlar Kadınlar’a Genel Bir Bakış
Böyle komedi oyunlarının en güzel yanı, hikâyelerin gündelik hayat dokusu ile işlenmiş olması. “Kadınlar Kadınlar” başlığı altında birçok tiyatroda farklı biçimler ve farklı esprilerle karşımıza çıkan oyunlar var; fakat ortak noktaları, her biri kadınların gözünden, kadınların yaşadığı absürd ve komik anların sahneye taşınıyor olması.
Mesela en bilinen örneklerinden biri, isminin hakkını verircesine kadın karakterlerinin inişli çıkışlı hayatlarını bol kahkaha, biraz hüzün ve tonla empatiyle sergiliyor. Hani şu “Kendinde bir parça buldun mu?” var ya, bu oyunlarda her izleyici, sahnedeki kadınların her birinde mutlaka kendisinden bir tat buluyor. Kadınları konu alan komediler, eğlenceli olmanın çok ötesinde, toplumsal bir aynaya da dönüşüyor.
Oyun Nereden Çıkıyor: Kadın Komedisi ve ‘Kadınlar Kadınlar’ İsmi
Murphy kanunları der ki; “Bir kadın bir şeyi kafasına koyduysa, kimse onu engelleyemez!” Kadın komedi oyunlarında da işler aynen bu şekilde yürüyor. “Kadınlar Kadınlar” oyunu, basit bir aşk macerasından çok daha fazlası. Kimisi kasabadaki sevgilisini bırakır, kimi hayal kırıklıklarıyla dövüşür, kimisi ise yıllardır uğruna beklediği evlilik teklifini hiç göremez ve “O zaman ben de kendi düğünümü kendim organize ederim!” der. Yani tutkular, hayaller, yıkılan umutlar, havada uçuşan rimeller ve tabii ki bolca kahkaha bu tür oyunların temel malzemesi olur.
Oyunun bir başka versiyonunda ise iki eski kadın komedyenin hikâyesi anlatılır. Şanı şöhreti ardında bırakan bu iki kadın, kendilerine has espri anlayışlarıyla “yaşlılık güzeldir, yeter ki gülmeyi bilelim” mottosunu kanıtlarlar. Kısacası, kadınların arena gibi sosyal bir ortamda toplumsal taşları da yerinden oynatması, sahnede eğlenceli bir kasırgaya dönüşüyor[4].
Konunun Kalbine Yolculuk: Bir Kadın Komedisinde Neler Oluyor?
Bakın şimdi: Düşünsenize, 25 yaşında şehir barlarında “prensi”ni arayan genç bir kız, 30’unda ömrünü bir adama ipoteklemiş hayalci bir ruhta, bir de 35’inde “ekolojik anarşist” bir kadın bir araya geliyor... “İyi de, bunlar bir araya gelirse ne konuşur?” diyenler için cevabı sahne açıklar: Hayat!
Her oyuncu, yan apartmandan kafasını uzatıp dedikodu değil, doğrudan hayatın acayipliğini ve kadın dünyasının rengârenk hallerini anlatıyor. Bir bakıyorsunuz biri sevgilisinin evlenme teklifini beklemekten helak olmuş, öbürü “dünyayı çocuklarla değiştirmek” peşinde, diğeri ise beyaz atlı prensi Instagram DM’lerinde arıyor. İşte, oyunun özünü bu kafa karışıklıkları ve mizah çıkartıyor[1][5].
“Kadınlar Kadınlar”da Renkli Karakterler
- Şehrin gece barlarında beyaz atlı prensini arayan nevrotik prenses (25 yaşında): Hayatının her köşesinde romantik bir drama, bir Instagram filtresi ve birer kahkaha patlatan kızımız.
- Hayalci ama gerçeklerle tokat yemiş domestik kadın (30 yaşında): 12 yıl bekleyip sonunda “Başka biriyle evlenecek!” haberine sinirlenip “Şimdi ne yapacağım?” diyen, bir kaşığı göz yaşına batırıp çaya basan ruh halindeki kadın.
- Ekolojik anarşist, dünyaya umut saçacak çocuk peşinde olan, aktivist ruhlu kadın (35 yaşında): Zamanla yarışıyor, bir yıl içinde mutlaka anne olmalı! “Bu dünyaya çocuk getirmek istiyorum; çünkü kötüler kazanmasın” mottosunu savunuyor.
Dizilerde görmeye alıştığımız arka fondaki tiplerden farklı olarak, bu karakterler sizi zaman zaman düşündürüyor ama her haliyle güldürüyor, bazen de “Acaba bana mı gülüyorlar” hissi bırakıyor. Genellikle, sahne gerisinden gelen detaylarda hayatın ironik noktaları ince ince işleniyor, seyirciyle samimi bir bağ kuruluyor[1][10].
Klasiklerden Bugüne: Tiyatronun Kadın Kahkahalarıyla Evrimi
Biraz Eskilere Gidelim: “Lysistrata” ve Kadın Direnişi
Kadınların komediyle dünyayı değiştirdiği fikri yeni değil! Antik Yunan’dan bu yana, kadınların kahkaha ile başkaldırdığı oyunlar sahneyi sarsıyor. “Lysistrata” adlı oyunda, Atinalı kadınlar “Biriciğimiz kocalarımız savaşa gitmeye devam ettiği sürece yatak yok!” diye grev başlatır. Kadınların erkekleri aç bırakarak barışa zorladığı topluca yapılan bir cinsel grev! Ne fantezi ama! Bir anda savaşın ortasında barış masasında bulursunuz kendinizi…
Lysistrata’da komedi bol; karakterler abartılı, mizah bel altı ama zekâdan hiç ödün yok. Kadınların aslında evdeki vazife insanlarından öteye geçtiğini ve toplumun gidişatını değiştirecek güçte olduklarını görürüz. Üstelik kadın karakterler, çoğu zaman erkeklerle kıyasıya rekabet eder ve bu rekabet resmen bir komediye dönüştürülür[2].
Modern Zamanlarda Kadın Komedisi
İşin güzeli, bu gelenek hâlâ devam ediyor. Modern tiyatroda da kadın komedisi, toplumsal tabuları yıkmak için mizaha sarılıyor. Kimilerinde kadınlar iş piyasasının, kimilerinde ilişkilerin ya da toplumsal beklentilerin yükünü omuzunda taşıyor, ama taşıma şekilleri asla dramatik değil; hep çılgınca, hep sarkastik!
Örneğin, bir kadın konservatuar mezunu oyuncu, iş bulamayınca gidip garsonluk yapıyor; akşam evde kendi kendine Shakespeare oynuyor, hayatını makarna ve rimel reklamlarıyla paralel mizahla analiz ediyor... Sonra, gece mavi ekran verene kadar, toplumun kadına biçtiği rollerin absürd hikâyelerini anlatıyor. İşte tam burada “gülmekten ağlamak” deyiminin içi doluyor[3].
“Kadınlar Kadınlar” Oyununun Analizi: Hayatın Kazuleti ve Kahkahası
Biraz Karakter, Biraz Olay, Bolca Mizah
En güzeli ise, oyunlardaki kadın karakterlerin “mükemmel kadın” arketipine hiç ama hiç bulaşmadan, kusurları ve çatışmaları ile sahneye taşınmaları. Yani, rujunu bir yandan sürüp bir yandan dünyayı kurtarmak isteyen kadınlar... “Zoraki komik” değil, “doğal komik” hallerle dolu bu sahne, hayatın absürtlüğünü olduruyor.
- Bazısı aşkta savruluyor, bazısı evlenme teklifi için bekliyor, bazısı kendi bedenine baş kaldırıyor…
Bir yanda sosyal medyada modern romantizm, bir yanda patatesli börekle iç hesaplaşma! - Hepsinin ortak noktası ise umut: “Dünyayı değiştiremiyorsan bile, kahkaha atarsın ve belki de en büyük devrim budur!”
“Öyle çocuklar yetiştirmeliyiz ki dünya için umut olsunlar…” cümlesi sahneden tüm kıtaları dolaşır[1].
Komediyle Gelen Aydınlanma
Oyunlarda işlenen güncel sıkıntılar -mesela flört uygulamalarında yeni insanlarla tanışmanın absürtlüğü ya da evlilik teklifinin ‘güzel bir filtre’ ile gelmesi beklentisi- mizahi bir zihin haritasına dönüşüyor. Seyirci ise, kendi hayatının penceresinden bakınca “Ben de aynısını yaşamadım mı?” demekten kendini alamıyor!
Bazı anlarda, kadın sorunlarına dair istatistikler bir mizah perdesiyle sunulsa da, alt metinde toplumsal eleştiri var. Kadınların yaşadığı toplumsal baskılar, tek gecelik aşkların trajedisinden hamilelik baskısına kadar ince ince işleniyor ama ağırlığı seyirciye gülerek geçiriyorlar[1][10].
Sahne Arkasından Mutfağa: Kadınlara Dair Eğlence Mekanları, Anlar ve Lezzetler
Böyle oyunlarda, sahnede anlatılan hayatlar kadar, tiyatroya gelen kadın arkadaş grupları, izleyici arasında patlayan kahkahalar, lobide paylaşılan lezzetler ve kuliste dönen dedikodular da başlı başına bir hikâye. Tiyatronun çıkışında uğranılan meyhaneler ya da arka sokak pastanelerin el açması börekleri, kadın komedisinin gerçek hayat yansımalarıdır!
Yani, tiyatronun eğlenceli geceleri, biraz da sahne dışındaki eğlenceyle tamamlanır.
Kadın Komedisinin Gizli Bahçeleri: Alternatif Oyunlardan Lezzetli Örnekler
- Komedyen Kadınlar: Yıllarca komedi dünyasını kasıp kavuran iki usta kadın komedyen, 60’lı yaşlarında bir nevi “nostalji kasırgası” estiriyorlar. Şarkılı, türkülü, yer yer yürek burkan ama en çok da güldüren... Gündelik hayatta eskisi kadar “gözde” değiller; belki de yaşlandıkça daha “özde”ler![4][6]
- Başroldeki Kadınlar: Sahnede erkek egemen sanat dünyasında şanslarını zorlarken bir yandan İstanbul ve İzmir arasında turneden turneye koşan, bazen de bir terziyle didişen kadın oyuncuların hikâyesi. Her biri kendi çapında bir “yıldız”.
- Kadınlar, Filler ve Saireler…: Bu oyun ise kara komediyle birleşmiş modern bir masal gibi. Mekân şehir hayatı, karakterler ise adeta evde gördüğünüz kadın versiyonları! Derya Kılıç, Feride Canşı ve Derya Cesur’un canlandırdığı kadınlar, hayata hem meydan okuyan hem boyun eğen halleriyle karşımızda. En can alıcı an ise, tüm kadınların acılarına rağmen umutla hayata sarıldığı final bölümü[1][10].
Oyunun Arkasında: Neden Hep Kadınlar?
Birileri, “Kadınlar zaten hayatın her alanında başrol değil mi? Neden bir de sahnede öne çıkarılıyorlar?” diye sorarsa, cevap basit: Çünkü kadınların hikâyeleri çok katmanlı, çok renkli ve evet, çok gülünç!
Bir kadın tiyatro oyununda, bastırılmış hayalleri, göz ardı edilen neşeleri, “ne giyeceğim?” panikleri ve “güç bende mi?” çıkmazları; hepsi birer komedi fırsatına dönüşüyor. En güzeli ise, seyirci de buna ortak olunca hem sahne hem salon “Aa, bu tam bizlik!” şeklinde kolektif bir kahkaha arkı kuruyor.
“Kadınlar Kadınlar” Oyununun Temasına Dair Küçük Bir Psikolojik Dönence
- Yaşadığımız çağda, kadın olmak başlı başına absürd bir komedi konusu! Herkes bir anda “mükemmel kariyer”, “taş gibi vücut”, “evlilikle gelen tatmin” kovalamaya başlayınca, ortalığa komedi dağları dizilir.
- Ilişkiler, iş hayatı, aileye anlatılamayan yalnızlık hikâyeleri; hepsi aslında insanın doğasının komik tarafı. Kadınların toplumsal kodlarla dalga geçmesine sahneden tanık olmak ise terapi gibi bir şey. Içinizi ısıtan, “Oh be yalnız değilmişim!” dedirten bir kahkaha arası.
Kadınların Sahneden Hayata İhlali: Mizahın Dönüştüren Gücü
Şimdi bir itirafta bulunalım: Kadınlar, “güldürerek düşündürebilen” en kuvvetli toplumsal güçlerden biri. Ister klasik tragedya ister absürd komedi olsun, kadın temalı oyunlar, kendine has bakış açıları ve mizahi zekâlarıyla tiyatro sahnesinin baş tacı haline geldi.
- Mizahın Evrenselliği: Kadın komedisi, her kültürde farklı bir şaka formu alsa da, ortak paydası toplumsal eleştiri ve samimiyettir. Mesela kahvenin yanında “Dedikodu bisküvisi” ikramı gibi, herkesin gizli zevki!
- Empati ve Farkındalık: Oyunlardan çıkınca kadınlar kendi hikâyelerini bulur, erkekler ise “meğer kadınlar ne çekiyormuş!” diye düşünmeye başlar. Sosyal fayda da işte burada devreye girer.
Son Perde: Eğlenceden Fazlası Olarak Kadın Komedisi
Eğer “Kadınlar Kadınlar” gibi bir oyuna denk gelirseniz, biliniz ki sadece birkaç saatliğine değil, uzun süre hatırlayacağınız bir kahkaha rezervi toplamaya gidiyorsunuz. Oyun biter, perde kapanır ama o içten samimiyet, o mizahi dille taşlanan gerçekler ve sahnede dökülen umutlar hep aklınızda asılı kalır.
Kadın temalı komedi oyunları, sizi sadece eğlendirmekle kalmaz; içten, gerçek ve iyileştiricidir de. Hele bir de oyundan çıkıp arka sokak pastanesinde dostlarınızla “Ben olsam o sahnede…” diye başlarsanız, en kral terapiyi tadarsınız.
Kaynakça
- [1] İzlenmesi Gereken Bir Kadın Oyunu: Kadınlar, Filler ve Saireler… (sinesamsun.wordpress.com)
- [2] Lysistrata - Vikipedi (tr.wikipedia.org)
- [3] Kadın Komedi Tiyatro Oyunu - Tiyatronline
- [4] Komedyen Kadınlar | tiyatrolar.com.tr
- [5] Kadınlar & Kadınlar | tiyatrolar.com.tr
- [6] Komedyen Kadınlar Tiyatro Oyunu Biletleri | biletinial
- [10] kadınlar filler ve saireler - sayfa 2 - Ekşi Sözlük
