Yolculukların kendine has ritüelleri vardır: Bazen dünyanın başka ucuna bir bilet alıp adına tatile çıkarsın, bazen de salonun perdeleri açıldığında bambaşka hikayelerin peşinden gidersin. İşte bugün, birlikte gittiğimiz yolculuk, hem bir ismin arkasına gizlenmiş anlamları keşfetmek hem de sahnede doğan büyünün peşine takılmak üzerine. Konuğumuz, Türk tiyatrosunun unutulmaz çehrelerinden, sahnedeki varlığıyla izleyiciye dokunan, sadece tiyatro değil, sinema ve düblaj dünyasında da iz bırakmış Erdal Özyağcılar. Projemiz: “Kral” adlı oyunun sahneleri ve Özyağcılar’ın tiyatronun kalbinde attığı o büyülü yürek. Haydi, suyu ılıttık, fincan önünde, başlıyoruz.
Kimdir Bu Erdal Özyağcılar?
Her devrin sanatçısından bahsederken, önce hikayenin başlangıcına gidilir. Erdal Özyağcılar, 4 Ağustos 1948’de Bursa’nın İznik ilçesinde dünyaya gelmiş, sonrasında Bursa Erkek Lisesi’nde öğrenimini tamamlayıp İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne kaydolmuş. Ama işin ilginç yanı şu: Hukuk, onun içinde bir şeyleri tam anlamıyla yakalayamamış ve ikinci sınıfta, sahne ışıklarına doğru yürümüş. Ardından İstanbul Belediye Konservatuarı’nda tiyatro eğitimi alırken, Kent Oyuncuları’nın “Karakolda” adlı oyunuyla ilk kez sahne tozunu yutmuş bu sevdiğimiz adam[1].
Birden kendisini Kenter Tiyatrosu ve Dormen Tiyatrosu’nun sahnelerinde görürüz. Güzin Özyağcılar, Haşmet Zeybek ve Ertuğ Koruyan ile birlikte kurduğu Gazete Tiyatrosu, onun hem tiyatronun hem de mizahın ciddi bir şekilde eğlenilebileceğini kanıtladığı bir mecra olmuş[1][3]. Ve tabii İstanbul Şehir Tiyatroları’nda geçirdiği uzun yıllar, onun klasiklerden çağdaş eserlere kadar geniş bir repertuarla izleyici karşısına çıkmasını, “Yolcu”, “Beş Para Etmez Oyun”, “Aç Sınıfın Laneti”, “Maviydi Bisikletim” gibi yapımlarda izleyicinin ruhuna dokunmasını sağlamış[1][2].
Özyağcılar, sadece sahneyle sınırlı kalmamış, kameranın ve dublaj mikrofonunun önünde de es geçilmeyecek bir kariyer bırakmış. “Kibar Feyzo”, “Çöpçüler Kralı”, “Yılanların Öcü” gibi filmlerdeki performanslarıyla beyazperde denilince akla gelen ilk isimlerden biri olmuş[3][5][6]. Dizilerdeki varlığı ise “Bizimkiler”, “Yabancı Damat”, “Elveda Rumeli”, “Şehnaz Tango” gibi yapımlarla kendini göstermiş. Üstelik, dublaj olarak da 60’ın üzerinde filmde sesiyle hayat verdikleriyle de tanınan bir ustayla karşı karşıyayız[3].
“Kral” Tiyatrosuna Uzanan Yol
İşte şimdi, yazının tam olarak içini ısıtacak kısıma geliyoruz: “Kral”. Bu oyun, Erdal Özyağcılar’ın kendi kızı Zeynep Özyağcılar’ın kurduğu Tiyatro Martı’nın sahnelerinde izleyiciyle buluştuğu bir yapım[1]. Oyunun her şeyden önce, nitelikli tiyatro heyecanının yeniden yaşanabileceği bir mekân olduğunu söyleyebilirim. “Hoşgeldin Boyacı” (2014) ve “Kral” (2018) gibi oyunlarla, bugün hâlâ sahnede nasıl bir profesyonellik ve enerjiyle durduğunu görmek mümkün[1].
“Kral”, hem ismiyle hem de içeriğiyle izleyiciyi yormayan, taşımaya gönüllü bir metin. Oyunun ne hakkında olduğuna dair detayları en iyi sahne işaretleri verir elbette ama burada benim deneyimlerimden yola çıkarak birkaç not aktarmam gerekirse; bu yapım, güç, iktidar, insan ilişkileri ve bazen de “gerçekte kim kimdir?” sorusunun cevabını 21. yüzyıl tiyatrosunun diline uyduran bir metin. Hem modern hem de klasik tiyatronun gölgesinde ilerleyen “Kral”, Erdal Özyağcılar’ın yaş kemale erdikçe nasıl daha da ustalaştığını kanıtladığı bir rol.
Biletini Aldın, Şimdi Ne Olacak?
Tiyatro biletini almak, biraz da kendine bir hediye almak gibi. İyi bir gösteri için ayıracağınız zaman, ruhunuzu doyuracak en önemli tatillerden biri. Özyağcılar’ın rol aldığı bir yapımın biletini almak ise, bize miras kalan bir ustayı sahnede görmek adına, belki de her yıl yapabileceğiniz en iyi yatırım.
Peki, “Kral” biletini nereden alabilirsiniz? Resmi tiyatro web siteleri, özellikle de Tiyatro Martı’nın kendi sosyal medya hesapları ve kurumsal iletişim kanalları, bilet satışı konusunda doğru kaynaklardır. Gösteriler genellikle tiyatro salonlarında veya kültür merkezlerinde gerçekleşir, bu nedenle şehirdeki tiyatro mekânlarının ajandalarını düzenli takip etmeniz, bilet kaçırma riskini sıfıra indirir.
Biletinizi internetten aldığınızda bazen sahnenin tam karşısında, bazen de yanlarda bir koltuk bekler sizi. Sahne çerçevesini daha iyi seyredebilmek için her zaman “oranı” bilin. Otururken sahne derinliğini ve ses akustiğini hesaba katarsanız, deneyim de artar. Mecbur kalmadıkça aşırı ucuza bilet almamaya çalışın; tiyatro, deneyime değer biçtiğiniz bir yer olmalı.
Oyun Günü: Neler Beklemeli, Nasıl Hazırlanmalı?
Bir tiyatro salonunda güzel bir akşam geçirmek için, önce biraz hazırlık gerekir. İlk olarak, asla geç kalma! Tiyatro, sinema gibi değil. Bir kez kapılar kapandı mı, kimi zaman sahne başlayana kadar içeri girmezsiniz. Üstelik oturacağınız koltuğunuza geçmeden önce salonun ruhunu da içine çekmek isteyeceksiniz; o halde biraz erken gidin. Kılık kıyafet konusunda çok kuralcı olmak gereksiz. Türkiye’deki tiyatro gelenekleri genelde şık-kasual çizgide ilerler; ama bir gömlekle gelirseniz, kimseyi yadırgattığınızı düşünmeyin. Ama en önemlisi, bulunduğunuz mekâna saygılı olun ve telefonunuzu açmadan önce sessize almayı unutmayın.
Oyun arkadaşınızla birlikte gidecekseniz, eğer ikinizden biri büyük bir Erdal Özyağcılar hayranıysa, diğeri için küçük bir “Oyun Kısa Tarihçesi” vermekte fayda var. Gerçekten de oyun öncesinde biraz araştırma, ortak heyecanı tazeleyecektir. Oyunun bitiminde ister çıkışta içtiklerinizi konuşturun, ister akşam yemeğine gidip mola verin. “Kral” gibi bir oyun, hem konuşulmaya hem de üzerine düşülmeye değer.
Erdal Özyağcılar Efsanesi ve Sahnede Kalıcılık
Bir sanatçıyı “iyi” yapan nedir? Yeteneği mi, tecrübesi mi, yoksa zamanla doğru kaynaşan ikisi mi? Ben bu sorunun cevabını Özyağcılar’ın her rol başına hazırlığında gördüm: Aynı zamanda hem farklı karakterleri bu kadar doğal yapabilmesi, hem de kendi özünü sahnede asla unutmaması. Diyeceksiniz ki, “Mertkan, yine mi gideceksin?” Giderim tabii. Çünkü tiyatro, hayatın içinde kendi kuyruğunu ısıran bir kelebek gibi dolanırken ona baktığımız ayna. Erdal Özyağcılar da bu aynanın en duru, en yalın ya da en eğlenceli yüzlerinden biri.
Onun sahneden ayrılmaması, kuşaklar boyu farklı izleyicilere aynı lezzeti tekrar tekrar sunması, aslında sanatın da gerçekten uzun soluklu olabildiğinin kanıtı. “Kral” gibi bir oyunun biletini almak, hem geleneği omzunda taşıyan bir usta ile tanışmak hem de zamanın nasıl bir yelpaze olduğunu görmek için güzel bir fırsat.
İyi Seyirler ve Hayatın Yolculuğunda Biletiniz Yanınızda
Tamam, şimdiye kadar bu sayfalarda uzun uzadıya övgüler düzdüm. Ama dürüst olmak gerekirse, sahnenin gerçek gücü, oyuncuda ve izleyicide bir anda buluşması. “Kral” oyununu izlediğim akşamlardan birinde, bir de baktım ki saate bakmaktan vazgeçmişim; zamanın içinde kaybolup bir tiyatro sahnesinde hikayeye dahil olmak gibi bir şey bu. Özyağcılar’ın bir zamanlar “Şükrü Başaran” dediğimiz “Bizimkiler” karekteriyle düşünüyorum; hem samimi hem büyük bir karakterin nasıl bu kadar doğal olabileceğini ancak sanatçı içindeki dürüstlük açıklayabilir.
Peki, neden “Kral”? Neden bir başka oyun değil? İşte burada kişisel cevap vereyim: Ben özellikle güncel oyunların, izleyiciyi güncellikle buluşturduğu ama köklerden de koparmadığı zamanları severim. “Kral”, klasik bir metin olsa bile, yorumlayanların elinde yeniden doğmuş gibidir. İzlediğimde, oyuncunun sadece rolünü değil, kendi yıllarca deneyim kazanmış ustalığını da sahneye yansıttığını düşündüm.
Neden Hâlâ Tiyatro?
Dijital çağda, sosyal medyanın kıskacında, sinemanın dijital efekt bombardımanı altında, televizyonun izleyiciyi koltukta bıraktığı zamanlarda… neden hâlâ tiyatro? Bence cevabı, tiyatronun sahiciliğinde aramak gerek. Tiyatro, hem seyirciyle aynı havayı soluyan oyuncular, hem de hiçbir rötuşun, montajın, efektin gizleyemeyeceği bir dürüstlük istiyor. Özyağcılar, bunu yıllardır sahnede kanıtlamış biri. “Kral” da bu dürüstlüğün yine harmanlanmış hali.
Ve tabii bir de şu var: Tiyatro, “şimdi ve burada” olan bir şey. Sinema, istediğin zaman istediğin yerde ulaşılabilir. Televizyon, elindeki kumandayı sallayınca değişir. Ama tiyatro, bir kez başlar ve bittiği anda oynanmış bitmiştir. İşte bu “bir kez”lik deneyim, oyunun ve sanatçının gücünü arttırır. Erdal Özyağcılar gibi bir ustanın sahnenin ışıkları altında durduğunu bilmek, o “bir kez”i daha da anlamlı kılar.
Pratik Önerilerle Topluyorum
Sizin için, hem “Kral” hem de tiyatro üzerine birkaç pratik cümleyle yazının sonuna doğru ilerliyorum:
- Bilet almak için direk tiyatronun kendi sayfalarını ve iletişim kanallarını kullanın. Gösteri merkezinin bilet satışlarına bakın, sosyal medyada duyuruları yakalayın.
- Oyun günü mutlaka erkenden gelin. İstanbul trafiği hepimize oyun oynayabilir, acele etmeyin, keyfinizi kaçırmayın.
- Oyunla ilgili bilgilendirici materyali (afiş, broşür, dijital tanıtım) mutlaka okuyun. Ama özellikle uyandırmayın, çünkü detaylar sürpriz olmalı.
- Yanınıza su alın, ama salona girecek kadar. Kültür merkezlerinde içecek servisi olanlar da var, isterseniz orada alın.
- Oyundan sonra mutlaka çıkışta birkaç arkadaşla ya da ailenizle yemeğe oturun, oyunun tadını damağınızda bırakın.
- Erdal Özyağcılar için iyi bir aforizma duyduysanız, sahnede daha bir anlam bulacaktır. Örneğin, ustalık hiçbir zaman sahne tozu yutmadan olmaz.
Son Söz: Heyecanınızı Yitirmeden Biletinizi Saklayın
Bu uzun, ama keyifli yolculuğun sonunda, şu cümleyi mutlaka vurgulamalıyım: Tiyatro, kıymeti bilinen bir deneyim. Erdal Özyağcılar, yılların getirdiği bir ustalık, bir karakter, bir dost, bir ayna… “Kral” gibi bir oyunun biletini elinize aldığınızda aslında kendinize bir hediye alıyorsunuz desem, abartmış olmam. Çünkü sahnede geçirdiğiniz her an, içinde yaşadığımız hız çağında, kendimize ayırdığımız bir mola gibi.
Gidin, izleyin, tadını çıkarın. Ve o biletinizi bir kenara saklayın. Çünkü bir gün, “Bu gece sahnede olanlar, bambaşka bir yürekle çıkıp, oturdum ve oyunu izledim” diyebileceğiniz bir anı olarak, biletler biriktirmekten daha güzel bir şey yok.
Kaynakça
- Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali Onur Ödülleri Sayfası[1]
- NOW – Erdal Özyağcılar Kimdir? makalesi[2]
- Vikipedi – Erdal Özyağcılar[3]
- Negiyer – Erdal Özyağcılar[4]
- Beyazperde.com – Erdal Özyağcılar: biyografi[5]
- Biletinial – Erdal Özyağcılar oyuncu profili[6]
- Seslendirme.org – Erdal Özyağcılar oyuncu ve seslendirme sanatçısı[8]
- Kim Kimdir? – Erdal Özyağcılar Kimdir?[9]
