Başlangıç: Bir Biletin Hikâyesi
Bazen bir bilet, sadece bir bilet değildir. Elinizde tuttuğunuz o küçük renkli kağıt parçası, hayatınızı hafiften sarsacak bir tiyatro oyununun, kalbinizin en saklı köşelerine işleyecek bir hikâyenin giriş anahtarı olabilir. Uyandığımda Sesim Yoktu işte tam da böyle bir oyun! Dilerseniz biletinin peşinden eğlenceli ve bol kahkahalı bir yolculuğa çıkalım. Burası sürprizlerle, gözyaşıyla ve tabii ki bolca kahkahayla dolu bir istikamet; yanınızda mendil bulundurmayı ihmal etmeyin.
Uyandım, Sesim Yok… Eyvah!
Sabah sabah aynaya bakınca sesinizin olmadığını fark ettiniz mi hiç? Oyunun kahramanı Cassandra'nın başına tam olarak bu geliyor. Ama hayır, burada sabah uykusundan çatallaşmış bir soprano sesi ya da grip sonrası boğukluk beklemeyin. Cassandra, bir sabah uyandığında annesinin öldüğünü öğreniyor ve aniden, sadece sesi değil ruhu da suskunlaşıyor. Adeta içimizden biri gibi; annesiyle, kadınlığıyla, acılarıyla ve toplumun ağır yükleriyle boğuşmaya başlıyor[1][2][3][7].
Yazarından Yönetenine: Yaratıcı Kadro ve Koltuk Kapmaca
Oyunun orijinal adı Mouthpiece; yazarı ise Amy Nostbakken ve Norah Sadava. Türkiye sahnesine taşıyanlar, usta yönetmen Tamer Levent ve yetenekli çevirmen Gökçenur Şehirli. Başrollerde ise Burcu Görek ve Dilara Gül var ki sahnede adeta insanı “vay be” dedirtiyorlar[1][6].
Gelin size oyundan minik bir perde aralayayım: Bazen Cassandra olarak, bazen Cassandra'nın aynadaki yansısı gibi kendisiyle konuşan iki kadın, zaman zaman aynı kalbin iki farklı yanı gibi, bazen uyumsuz iki kardeş gibi, bazen de… ah, spoiler vermeyelim, izleyin görün!
Modern Dönemin Kadını: Aynı Anda Her Şey, Aynı Anda Hiçbir Şey
Uyandığımda Sesim Yoktu yalnızca bir yas hikâyesi değil. Modern kadının iç çatışmasını, toplumsal baskıyı, dayatılan rollerin absürtlüğünü ve bazen için için kaynayan öfkesini gözler önüne seriyor. “Annendir, evlatsın, kadındır, güçlü olmalısın!” klişelerine akıllıca taş atıyor. İki oyuncu, Cassandra'nın kafa karışıklığını ve toplumsal baskının ağırlığını, bazen fiziksel tiyatronun sınırlarında gezinerek, bazen de akapella performanslarla izleyiciye aktarıyor[1][6].
Epik mi Dediniz, Grotesk mi?
Oyunda klasik sahne düzeni yok. Duygular bir an kahkahayla, bir an gözyaşıyla patlak veriyor. Fiziksel, grotesk ve epik tiyatro iç içe geçmiş durumda. Şöyle düşünün: Bir an soğan doğrayıp ağlayan bir kadın, bir sonraki anda topluma kafa tutup meydan okuyan bir savaşçıya dönüşüyor. Hayat da böyle değil mi zaten? Hangi kadın sabah markete gidip akşam ruhunda devrim yapmıyor ki!
Biraz Mizah Biraz Hüzün: Kadın Olmak Zor Zanaat
Eğer “Ağlak oyunlar bana göre değil!” diyorsanız, yanılıyorsunuz. Uyandığımda Sesim Yoktu güçlü kara mizahıyla sizi kahkahadan kıracak, “Aman Allah’ım, ben de bunu yaşadım!” dedirtecek. Hani bazen hem gülüp hem ağlamak istersiniz ya, işte öyle bir oyun. Arada sırada Cassandra'nın annesiyle ilgili anılarıyla gözler hafiften dolarken, kendi hayatınıza da şöyle bir dönüp bakıyorsunuz. Belki siz de arka cebinizde biriktirdiğiniz dertlerin, susturulmuş hayallerin farkına varıyorsunuz.
Tüm Dünya Alkışladı, Şimdi Türkiye’de
Oyunun dünya çapındaki ününü atlamayalım: Uyandığımda Sesim Yoktu (Mouthpiece), 2016-2017 sezonunda Toronto Tiyatro Eleştirmenleri tarafından “Yılın En İyi Kanada Oyunu” seçildi. 2017’de Edinburg Fringe Festivali’nde ödüllerle döndü. Anlayacağınız, Cassandra’nın acısı, haykırışı, sadece sınırlarımızı değil, kıtaları da aşıp dünyayı dolaşıyor[1].
Ortam Analizi: Oyun Nerede, Nasıl, Ne Zaman?
Diyelim ki içinizden bu oyunu ayakta alkışlamak geçti, biletler nereden alınır? Uyandığımda Sesim Yoktu çeşitli tiyatro salonlarında ve festivallerde sahneleniyor. Özellikle büyük şehirlerde, sezon boyunca farklı mekanlarda izlemeye fırsat bulabiliyorsunuz[2][3][6]. Bilet alırken sahneye yakın bir yer seçerseniz oyuncuların duygusunu, gözyaşını ve ter damlasını bile hissedebilirsiniz (ama endişelenmeyin, ön sıralar güvenli).
Bilet Alırken Mini İpuçları
- Biletlerin çabuk tükenme riski yüksek çünkü oyunlar genellikle kapalı gişe oynuyor.
- Salon seçerken merkezi, ulaşımı kolay yerleri tercih edin, yoksa Cassandra’nın yasından çok İstanbul trafiğinde kaybolursunuz.
- Bazı oyunlar tek perdelik olduğundan tuvalet işini önceden halledin. Kimse sahnenin en duygusal anında “pardon” diyerek aradan sıyrılmak istemez.
- Yanınıza mutlaka bir arkadaş alın çünkü oyun sonrası birine sarılmaya veya kuyruğuna ekmek banılacak derin bir sohbete ihtiyaç duyabilirsiniz.
Yönetmen Koltuğunda Kim Var? Tamer Levent
Türk tiyatrosunun cevherlerinden biri Tamer Levent bu işin başında. “Sanata evet!” akımını başlatan, hayatı boyunca sanatı savunan, hem sahnede hem rejide nefis işlere imza atan yürekli adam. Oyun, onun gözetiminde adeta yaşam koçluğu ile tiyatro yönetmenliğinin birleşimi gibi; hem izliyorsunuz hem farkında olmadan terapist koltuğuna oturuyorsunuz.
Oyuncular: Taşın Altına Elini Değil, Bedenini Koyanlar
- Burcu Görek: Zekâsı, enerjisi ve ara ara seyirciye sarkıttığı bakışıyla Cassandra’nın her halini iliklerinize işliyor.
- Dilara Gül: Zaman zaman baş karakteri, zaman zaman vicdanı ya da kayıp sesi olmuş; empatiyi tavan yaptırıyor.
- İkili, neredeyse hiç tempo kaybetmeden, salondan yükselen her tür homurtuyu (ağlayan, gülen, yutkunan) enerjiye dönüştürüyorlar: “Evde kalsam böyle tiyatro izleyemezdim” diyorsunuz.
Sahne Arkası: Altın Rakamlar ve Ekip Ruhu
- Koreograf: Utku Demirkaya
- Müzik Direktörü: Batınhan Altun
- Kostüm Tasarım: Fatoş Aydoğdu
- Afiş, ışık ve fotoğraf: Kreatif tayfa tam kadro görev başında.
- Çeviri: Gökçenur Şehirli; çeviri zor iştir, tiyatroda ise iki kat zor.
- Yapımcı: Bu Yapım; “Bu” diyoruz, başka bir şey demiyoruz.
Mekan ve Atmosfer: Epik Bir Perde Açılıyor
Salonun koltukları karanlığa gömülür, telefonlar kapanır, meraklı bir uğultu… Oyun başlar: Sahne loş, bir kadın, bir başkasına kendiyle konuşuyor. Bazen oyuncular öylesine dokunaklı bir sahne yaratıyor ki iç sesiyle kavga eden her kadın için bir kelime orada bırakılıyor. Oyunun dekoru sade; başrolde duygu ve beden var. En büyük aksesuar ise tiyatro salonunun yaşattığı ortak düşünce; “hangimiz doğru zamanda doğru şeyi söyleyebildik ki?”
Alternatif Yorumlar, Eleştirmenlerin Gözünden
- Dram ve mizahın harmanı: Sanat eleştirmenleri özellikle metnin hem absürd hem gerçekçi yapısına bayılmış durumda. Bir gün evde lavaboda soğan doğrayan kadının ertesi gün cenaze konuşması hazırlamasını gerçekçi bulan çok oldu.
- Fiziksel tiyatronun gücü: Koreografi sayesinde oyuncular, klasik diyalogdan çok daha fazlasını beden diliyle aktarıyor.
- Bizi sorgulatıyor: “Cassandra ne kadar biziz?” Şu hayatta en sevdiğimize veda etmeye hiç hazır mıyız?
- Alkışlar bitmek bilmiyor: Oyun çıkışında bir grup seyirci “Her izleyenin farklı bir duyguyla ayrılması oyunun evrensel gücünden” diyor.
Zamanın Ruhu: Tiyatroda Kadın Temsili ve Cesaret
Uyandığımda Sesim Yoktu, ezber bozan kadın hikâyelerinden biri. Toplumun “kutsal anne”, “fedakâr eş”, “yorgun çalışan” gibi sıfatlarla tanımladığı kadınları, tüm kırılganlık ve bütün güçsüzlük haliyle alkışa boğuyor. Aslına bakarsanız, bu oyun bir başkaldırı, bir arayış, bir terapi seansı. İzleyici salonda Cassandra’ya yol gösterirken kendi içindeki küçük Cassandraları da sarıp sarmalıyor.
Bitti mi? Hemen Sonra Nereye Gitmeli?
Tiyatrodan çıkınca, duyguları dindirmek için şöyle sıcak bir çorbacı ya da keyifli bir meyhane şart! Zira ağır konular nefis bir sohbetle dengelenir. Kadıköy’deydseniz oyun sonrası moda çay bahçelerinde gün batımına karşı uzun uzun “biz de kadın olmayı seçmedik ki!” diyebilirsiniz. Yeter ki eve dönmeden önce içinizdekini dökün.
Oyunun İlham Verdiği Diğer Etkinlikler
- Oyun sonrası açık mikrofon geceleri ve kadınların sesini duyuracağı kısa hikaye buluşmaları.
- Mahallenin eski çaycısında “Cassandra Günü” tertipleyip, her masaya bir adet soğan bırakmak. Evet, bu da bir performanstır.
Sıkça Sorulan Sorular
- Oyun kaç yaş üzeri için uygun? 14 yaş ve üzeri için tavsiye ediliyor. İçindeki bazı duyguların tereyağı gibi kalbe işleyebilmesi için bir miktar hayat tecrübeniz olması şart.
- Ne kadar sürüyor? Tek perde, ortalama 70-80 dakika. Ne ara başladı ne ara bitti anlamıyorsunuz.
- Bir daha olur mu? Festival dönemlerinde ve sezon boyunca tekrar tekrar sahneleniyor, sosyal medya hesaplarını sıkı takipte kalmalısınız.
- Filmini izlesem olur mu? Aynı adlı Mouthpiece (2018, Patricia Rozema) filmi de mevcut.[4][5] Ancak unutmayın, canlı tiyatroda oyuncuyla aynı havayı solumak gibisi yok. En iyi çözüm: ikisini de deneyip karşılaştırmak!
Son Söz: Dolu Dolu Bir Akşam, Uzun Uzun Düşünceler
Uyandığımda Sesim Yoktu, sadece biletini cebinize değil, unutulmaz anılarınızı da kalbinize koyacağınız türden bir oyun. Bir tiyatro biletinin hayatı değiştirme potansiyeline inanmazsanız bu oyuna gelin. Cassandra'nın sesiyle içinizdeki sesleri, annenizle ilişkinizi, hayattaki yerinizi sorgulayın. Sonra eve dönün, aynaya bakın, belki de kendi sesinizi ilk kez gerçekten işiteceksiniz.
Kaynakça
- [1] buyapim.com: Uyandığımda Sesim Yoktu detayları, tiyatro kadrosu ve temalar.
- [2] ajandakolik.com: Oyun konusu ve yeni sezon haberleri.
- [3] ckm.kadikoy.bel.tr: Oyun özetleri ve Kadıköy sahne programları.
- [4] hdfilmizle.to: Mouthpiece filminin özeti ve bağlantılı hikaye bilgisi.
- [5] mubi.com: Mouthpiece (2018) filmi ve detayları.
- [6] a-part.online: Oyuncular, yönetmen ve Türkçeye uyarlanışı üzerine bilgiler.
- [7] diken.com.tr: Oyun eleştirisi ve sahne izlenimleri.