Boğaz’ın Sularında Sarıyer: Efsaneler, Ekmek Arası MüziK ve Kocaman Bir Tabak Muhabbet
Düşünsene... Niyazi Koyuncu’nun sesi fonda yankılanıyor: “Deniz üstü köpürür, gençliğim de götürür...” Sesin ardında Karadeniz’in hırçın dalgaları kadar neşeli, bir o kadar da hüzünlü bir tını, masada ise Sarıyer’in envai çeşit lezzeti. İstanbul’un kuzeyinde, Boğaz’ın Karadeniz’e kavuştuğu bir yerde, rüzgar saçlarınızla flört ediyor, masada balık, börek ve muhallebi sırayla selam duruyor.
Sarıyer’in Kıymetli Hikâyesi: Simas’tan Sarıyer’e, Bir Semt Hikayesi
Sarıyer’in adı bile başlı başına muamma! Kimine göre “Sarı Er” adlı yeniçeriye selam, kimine göre bir zamanlar Maden Mahallesi civarında çıkarılan altın ve bakır madenlerinin ‘sarı yarlara’ verdiği isim. Hatta bazı rivayetler var ki, padişahın aşık olduğu sarışın “yar” nedeniyle bu isim verilmiş. Ama herkesin ortak noktası, Sarıyer’in bir nevi romantizmin, biraz da yaramazlığın üstüne inşa edilmiş olduğudur[2] [6].
Bakınız, 18. yüzyıl itibarıyla Osmanlı, Karadeniz'den Boğaz'a gelecek olası tehlikelere karşı savunma mevzileri kurmuş. Sonrasında dantel gibi işlenen yalılar, köşkler İstanbul’un en kadim eğlence ve mesire yerlerinden birinin temelini atmış. Yalılar, bahçeler, Boğaz’ın serin suları ve tabii ki çilingir sofraları… Bugün Sarıyer’e yolun düştü mü, zaman tünelinde kısa bir gezintiye çıkıyorsun aslında.[2]
Sarıyer ve Yemek: Boğaz’ın Yüzünde Gülümseme, Sofralarında Zenginlik
Börek Çılgınlığı: Sarıyer Böreği
Öyle herhangi bir börek değil! Sarıyer böreği, incecik açılan hamurun içine bolca kıyma ve fındıkla hazırlanan iç harcının, dışı çıtır içi yumuşacık bir şekilde sunulduğu, Sarıyerlilerin “sabun gibi değil” diye övündüğü, İstanbul’un börek ligi mezunlarından biri! “Bir börek, bir Niyazi Koyuncu şarkısı, bir duble çay” üçlüsüyle başlar Sarıyer günü…[7]
Nerede Yenir?
- Hünkar Börekçisi: 44 yıllık deneyimiyle Hüseyin Demirtaş Usta'nın ellerinden çıkan börekler, sabah saatlerinde bir çeşit ‘Sarıyer ayinine’ dönüşür.[4]
- Semt fırınları: Her köşe başında, sabahın ilk ışıklarıyla kapaklarını aralayan miniminnacık börekçilerde, taze böreğin kokusu sokağın köşe başına kadar ulaşır.
Sarıyer Muhallebicisi: Bir Dededen Toruna Uzanan Sütlü Miras
Balkan Savaşı sırasında Arnavutluk’tan İstanbul’a göç eden Şakir Göçmen’in, köhne bir dükkanda, bakır kazanlarda odun ateşinde pişirdiği tavuk göğsü, keşkül ve su muhallebisi… Dede, oğul, torun derken bugün “Tarihi Sarıyer Muhallebicisi” şehrin simgelerinden biri oldu. Muhallebinin yanına bir çay, üstüne bir Niyazi Koyuncu, yavaş yavaş geçmişle bugünü aynı kaşıkta buluşturuyor.[1]
Balık Ekmek, Mezelerin Dolu Dizgin Dansı ve Kıyı Boyu Keyif
Gel gelelim Sarıyer’in bir diğer sosyal aktivitesine: “Balık ekmek üstüne laz müziği.” Balıkçılar, sabahın erken saatlerinde limanı şenlendirirken, denizden taze çıkan istavrit, lüfer veya hamsi daha sıcacık ekmek arasına yerleşiyor. Yanında roka, soğan ve tabii ki limon… Sadece karnınız değil, ruhunuz da doyar!
- Meze sofralarının vazgeçilmezi: Palamut pilaki, haydari, patlıcan salatası, midye dolma.
- Yan masadan yayılan Niyazi Koyuncu tınılarıyla “deniz akustik”, mezelerle “damak akustik” birleşince, kendinizi bir anda horonda bulabilirsiniz.
Bir Boğaz Klasiği: Sarıyer’de Eğlence Mekânları ve Akustik Akşamlar
Defne Restoran: Tarihi Bir Sarnıçta Gastronomi Yolculuğu
Kocataş ve Sait Paşa Yalıları’nın bahçesinde, Boğaz’a nazır bir sarnıçta kurulu Defne Restoran, ismini yandaki dev defne ağacından alıyor. Burada, klasik mezelerden modern dokunuşlara kadar lezzetler gizli. Boğaz’ın tarihine, doğanın sessizliğine, bir de sıcacık meyhane atmosferine Niyazi Koyuncu’dan Karadeniz türküsü eklendiğinde... Gecenin anlamı bambaşka.[3]
Balıkçılar Sokağı ve Rakı-Balık Sohbetleri
Sarıyer Balıkçılar Çarşısı’ndaki dizi dizi restoranlarda, ister balık ister midye dolma, ister fava veya atom… Niyazi Koyuncu’dan “Oy Nayino” çalınıyor fonda, masada dostluk, ayaklarda hafifçe tempo. Tabaklar boşaldıkça masaya hafiften veda eden mezeler; gecenin sonunda ise “iyi ki geldik be” dedirten anılar.
Sarıyer’de Müzik Muhabbeti: Niyazi Koyuncu ve Karadeniz Hareketi
Sarıyer’in atmosferine en çok yakışan şeylerden biri de, elbette Karadeniz’in özgürlüğünü, coşkusunu ve başına buyrukluğunu taşıyan şarkılar. Niyazi Koyuncu’nun o neşeli ve içli sesiyle boğaz hattında ilerlerken, Karadeniz fırtınası bir anda sofralara taşar. İster fısıltılı, ister göbek atmalı… Ve inanın, lafa Karadeniz girince, halay da eksik olmaz, horon da.
- Canlı müzik yapılan yerler genellikle çarşı içinde ya da balıkçıların yoğunlaştığı alanlarda.
- Bazı mekanlar akşamın ilerleyen saatlerinde tamamen Karadeniz faslına dönebiliyor.
- Harika eşlik için öneri: “Karadeniz Karası”, “Deniz Üstü Köpürür”, “Hey Gidi Karadeniz”.
Sarıyer’in Alternatif Yüzü: Kafeler, Kahvaltıcılar ve Tatlıcılar
Erken Sabah Ritüeli: Kıyıda Kahvaltı
Erken uyanmayı sevenler için Sarıyer kıyısında serpme kahvaltı ile Boğaz’a bakmak ayrı bir keyif. Burası yumurta, sucuk, taze börek ve zeytinle dolu bir masa. Yan masadan duyulan hafif Niyazi Koyuncu tınıları da cabası.
Kafeler ve Tatlıcılar
Boğaz’a nazır kafelerde bir yudum kahve, biraz dedikodu, üstüne gelen mis gibi fırın sütlaç… Yörenin ünlü pastanelerinde sabahın erken saatlerinden geceye kadar mis gibi taze kurabiyeler, cheesecake ve envai çeşit kek seni bekler. Yaz kış demeden, “Bir kahvaltıcıya otur, bir de Sarıyer’de yürüdün mü, gün her şartta iyi biter!” diyorlar.
Boğaz’da Manzara, Sokakta Yaşam: Sarıyer’de Gezilecek Yerler ve İpuçları
- Sarıyer Çınaraltı: Deniz kenarında yudum kahvenin adresi.
- Tarihi Sarıyer Çarşısı: Balıkçı tezgahlarından dumanı üzerinde börek tepsilerine, rengarenk sebze-meyve tezgahlarıyla ünlü.
- Rumeli Feneri ve Garipçe Köyü: Biraz da macera diyorsan kıyıdan kuzeye, fevkalade balıkçı köyü atmosferi ve doğal güzelliklerle dolu keşif rotası.
- Tarihi yapılar: Çeşmeler, camiler, eski hamamlar ve adı kahkahalarla anılan kahvehaneler.
Müzik Dolusu Bir Akşam: Sarıyer’de Bir Niyazi Gecesi Nasıl Geçer?
- Akşamüstü Boğaz kıyısında turluyorsun; balıkçı teknelerinden yayılan taze balık kokusu, bahar dalında hafif bir rüzgar…
- İleri saatlerde Defne Restoran veya sokak arası sevimli bir meyhanede “iyi akşamlar” diyorsun.
- Niyazi Koyuncu’nun şarkılarıyla herkesin yan yana dizildiği mini bir konser – biraz horon, biraz sohbet, göbekten kahkaha.
- Geceye doğru: Çayını, tatlını alıp Sarıyer’in sokaklarında kayboluyorsun. Belki arka sokaklarda bir kedinin oyununa tanık oluyorsun.
Yerel Lezzetler ve Tarif İpuçları
- Çibörek: Sarıyer’de tıpkı bir Karadenizli'nin hamsiyi sevdiği kadar börek sevilir. İncecik hamurun içinden sıcak kıyma fışkırırken, yanına kalın bir dilim limon da eksik edilmez.
- Kavunlu Dondurma: Tarihi muhallebicilerde, orijinal karadut ve limonla yapılan dondurma alabildiğine doğaldır; yaz aylarının favorisi.
- Tavuk Göğsü ve Kazandibi: Bir tatlı, hem hafif hem de bu kadar lezzetli nasıl olabiliyor, insan şaşırıyor.
- Meşhur Boğaz Meyhanesi Meze Tabağı: Süzme yoğurtlu haydari, fava, kızarmış patlıcan, roka ve pul biber ile tabak renk cümbüşüne döner.
Sarıyer’de Niyazi Koyuncu Dinlerken Ne Yapılır, Ne Yenir?
- Bir tabak Sarıyer böreği ve yanında limonata – fonda “Deniz Üstü Köpürür.”
- Boğaz’a bakan masada, közlenmiş patlıcan ve balık ekmek – fonda “Oy Nayino.”
- Sokak arası bir kafede sübye ve dondurma – fonda “Hey Gidi Karadeniz.”
- Çarşıdan bir kilo baklava, üstüne kahve – fonda “Geceye Giderken.”
Sarıyer’de öyle bir atmosfer var ki; ne yersen ye, yanında Niyazi Koyuncu çalıyorsa iki buçuk porsiyon mutluluk garantili!
Biraz Mizah, Bolca Muhabbet: Sarıyer’de Her Şey Biraz Fazla
Sarıyer’de “az biraz” lafı kesinlikle geçersiz! Masadaki mezeden, bardaktaki çaya, tabaktaki lezzetten kulaktaki melodiye kadar her şeyden ‘bol kepçe’ var. Niyazi Koyuncu müziğinin verdiği neşe ile kalktığınızda, börek bir miktar boğazınızda, kahve fincanınızda bir tutam hüzün, manzarada ise sonsuz bir huzur bırakıyor.
Son bir ipucu: Sarıyer’de “hesap” zamanı geldi mi, sofraya gelen her şeyi tek tek saymasan iyi edersin. Çünkü burada önemli olan yenilenler değil, anıların kredi kartı limitini zorlaması!
Sarıyer Özet Turu: Asla Kaçırmaman Gerekenler
- Sabah: Sarıyer böreği ve çay ile güne başla.
- Öğlen: Deniz kenarında balık ekmek veya Defne Restoran’da meze tabağı.
- İkindi: Çarşıda bir muhallebici molası, ardından Beşiktaş’a kadar bir yürüme turu.
- Akşam: Canlı müzik yapan bir mekanda Niyazi Koyuncu dinleyerek, keyifle tatlıya geçiş.
- Gece: Kıyıda bir bardak çay, Boğaz’da yıldızları ve anason kokusunu koklarken dertleşme seansı.
Sarıyer’de Yemek, Sohbet ve Niyazi Koyuncu Eşliğinde Boğaz’a Dair Final Notları
Sarıyer’de gün batımı kırmızısı, martı çığlığı ve Karadeniz’in kemençesi birbirine karışıyor. Masada her zaman bir sandalye eksik; çünkü her gelen, yeni bir hikaye katıyor bu sofraya. Unutma, Sarıyer’de yediklerin kadar dinlediklerinde de doyarsın.
Kaynakça
- ChefStory - Tarihi Sarıyer Muhallebicisi'nin Hikayesi ve Sarıyer'in Lezzet Kültürü [1]
- Sarıyer Belediyesi Yaşam Rehberi - Sarıyer’in Tarihi ve Folkloru [2]
- Defne Restoran ve Sarıyer Gastronomisi Hakkında Haber [3]
- Sarıyer Gezi ve Yemek Rehberi - Hünkar Börekçisi ve Semt Lezzetleri [4]
- Sarıyer’in Tarihçesi ve Gezilecek Yerler [5]
- Sarıyer İsminin Kökeni ve Halk Rivayetleri [6]
- İstanbul’un Meşhur Yöresel Yemekleri – Sarıyer Böreği [7]