Bambaşka Yolculukların Kesişen Gölgesi
Kimi hayatlar bir ağacın gölgesinde başlar; kimi, hiç sığamayacağı kadar geniş bir gökyüzünde. Janset ve Gökçe Özyol… Türk sahnesinin iki benzersiz yolcusu. İkisinin de yolu dalga dalga yayılmış, farklı mevsimlerde farklı kıyılara varmış. Her biri, sahnenin üzerinde, ışığın -farkında mıyız, bilmiyorum ama- kırılganlığını taşıyarak yürüyor. Onlar, düşmüş bir yaprağın telaşıyla, bir göçmen kuşun kimsesizliğiyle, gözlerin içine batan bir bakışın topraksı kokusuyla anlatıyorlar kendilerini.
Bir İçsel Göçün Hikâyesi: Janset
Janset’in hikâyesi, göçle başlıyor. Almanya’da, Münih’in dar sokaklarının sessizliğinden; Akdeniz’in turuncu ışığına, Antalya’ya göçen bir çocuk. Hepimiz çocukken kimliğimizi bulmak için mücadele ederiz; ama bir göçmenin çocuğuysanız, iki kez ararsınız kendinizi: Hem kendi içinizde hem de girdiğiniz yeni ülkenin selamsız sabahsız caddelerinde.
Babası ve annesi işçi; o, Anadolu'nun sıcağında, Alman disiplinini, Akdeniz’in cömertliğine karıştırıyor. Yedi yaşında Ankara'ya dönüyorlar; sonra Antalya. Belki de bir ömür, hem dönmek hem gitmek ikileminin izini taşıyor insan. Janset'in içindeki göçmen, hem köksüz hem de köklenmenin peşinde.
Oyunculuğa olan tutkusu çocukluk yıllarında filizleniyor, Antalya Çizgi Tiyatrosu’nda sahne ışıklarının altında ilk kez “görünmez” olmayı tadıyor. “Fosforlu iplere, blacklight ışığı altında hayat veriyorduk” derken, kendi iç yolculuğunu bir kuklanın ellerinde hissetmenin garip bir dinginliğiyle anlatıyor. O, görünmezliğin sahneden gelen huzurunu yaşamış bir oyuncu [3] .
Sektörün Göz Alabildiğince Ucunda: Modellik ve Televizyon
90’lı yılların başı Antalya’da, ardından İstanbul'da yeni bir başlangıç... Janset, sahneden rüzgârda savrulan toz gibi mankenliğe savruluyor. Küreselleşen dünyanın vitrinlerinde bir süre “kısa saçlı kız” olarak yalnızca tipolojisiyle anılsa da, kısa zaman sonra isim hafızalarda bir nişan gibi yer ediyor. “Kısa saçlı kız var ya, ha onu istiyoruz” cümlesiyle hem ötekileşiyor hem de çok özel ve biricik hale geliyor.
Sektörün, defilelerin, ışıkların, bir günde öğrenilmesi gereken koreografilerin arasında iki parmak mesafede her zaman tiyatro yer almıştır. Okan Bayülgen’le başlayan televizyon yolculuğu, Televizyon Çocuğu programı ile “kameraya öpen, pozitif enerjili yıldız” olarak hafızalara kazınır [3] . Televizyonun içine baktığınızda, ekranın buzlu yüzeyinde hem kendi gülümsemesini hem de milyonların yalnızlığını görebiliyordu.
Yalnızlığın Estetikle Bütünleşmesi: “Sahnede hayata benzer bir yalnızlık”
Sahne, bir uçurumun kıyısı gibi, kimseye söyleyemediğin duyguların yankılandığı bir boşluktur. Janset ve Gökçe Özyol, bu uçurumun kenarında yürürler; bazen içsel bir yalnızlığı, bazen de kalabalıkların içinde görünmez olmayı resmederler. Yokluk ile varlık arasındaki o ince çizgide, bir an için yüzümüzde beliren gülümsemeyle, az sonra gözümüzden süzülecek bir damla yaş kadar gerçektir duyguları.
Janset’in oyunculuğu, iç ritmini dışarıya akıtan nehirler gibi… Oynarken yalnızca kendi gözlerindeki ışıltıyı değil, izleyen herkesin gözünde canlanan gizli köprüleri yakalamaya çalışır. “Hayatta her şeyin bir büyüsü var. İnsan, büyüsü bozulmasın diye bazen yollarını değiştirir” derken, sahnede çoğalan duyguların, gerçek hayattaki hüsranlardan bağımsız olmadığını anlatır.
Gökçe Özyol: Çizgi Filmden Gerçekliğe Bir Oyuncu
Gökçe Özyol’un yolu öyle düzdür ki aslında; bir bakıma, çizgi filmlerle başlayan bir yolculuğun inişli çıkışlı, bazen de gölgeli virajlarında yürür. Onun oyunculuk serüveni Eskişehir Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Çizgi Film Animasyon Bölümü’nde başlar [1] . Belki de animasyonun çocuksu şaşkınlığı, “kendini çoğaltma”, “olmadığın bir şeye dönüşme” arzusu, onun için oyunculuğun ilk tohumlarını eker.
Kendi yolculuğunda sahne tozunu ilk kez İstanbul Kraliyet Tiyatrosu'nda yutmuştur. Şehir hayatının kendine has temposuyla, karakterlerin dramatik örgülerini içselleştirir. Kim bilir, belki de her oyuncu, ilk sahnesindeki heyecanı ömrü boyunca taşır; yerleşik bir sükunetle değil, kalpten gelen bir titrek dalgayla...
Diziler, filmler, tiyatro… Onun adı, Barış Apaydın (Yahşi Cazibe), Bekir (Ali Ayşe’yi Seviyor), Emlakçı Kurtuluş (Alemin Kralı) gibi popüler karakterlerle özdeşleşir [1] . Ancak oyunculuğu hiçbir zaman bir kalıba hapsolmaz; her daim yenilenir, tazelenir, büyür.
Sahnedeki Yüzler: Gökçe ve Çizgiyle Gerçeklik Arasında
Gökçe Özyol, yalnızca bir karakter oyuncusu değildir. Onun çizgi filmden gelen masalsı yaklaşımı ile gerçeklik arasında salınan bir tarzı vardır. Kötü Kedi Şerafettin’de Rıfkı’yı seslendirirken, çocukluğumuzun isyankar kedisinin mizahında, bir hayat önerisi gizlidir. “Bir karakteri yalnızca oynamak değil, önce taş gibi içine almak gerek. Sonra onun gözlerinden dünyaya bakmak,” bunu söylerken sesi, animasyonun renklerine bürünür.
Dizilerde ve tiyatroda ise, gündelik hayatın yorgunluğunu, toplumun içten içe bastırdığı öfkeyi ya da saf gülüşünü, bir bakışla, bir mimikle değiştirebilir. Kötü Kan’da Yekta, Yalnız Kurt’ta Peyami Çevreci’dir; ama en çok, bir insanı çok insana dönüştüren o görünmez duvarın arkasındaki gerçekliği sahneye taşır [1] .
Sahnedeki Kimliklerin İçsel Hesaplaşması
Her aktör, sahnenin üstünde bir başka gövdeyle yürüyormuş gibi görünse de, aslında en çok kendine yaklaşır. Sahnede oynanan her karakter, aktörün kendi hayatına tuttuğu bir aynadır. Gökçe Özyol ve Janset, çok farklı yolların, çok farklı yalnızlıklarının insanı… Oynadıkları rollerde bazen bir anne, bazen bir âşık, bazen bir çocuk olurlar. Ama hepsinin içinde bir yerlerde kendi eksik kalmış yanlarını da ararlar.
Janset, “Bazı geceler vardır, sahne kapanır, perde iner ama seyirci dağılmaz. Çünkü oynadığınız bir bakışta, bir jestte, seyircinin kendi hikayesini bulmuş olursunuz.” derken, o gecenin kalabalığında, alkış sesleri dağıldıktan sonra bile ruhunda yankılanan yalnızlığı anlatır.
Gökçe ise, “Bir rolü oynuyorsam; evet, o karakterin nefretini de, aşkını da, utancını da benden başka kimse hissetmemeli… Çünkü sahneden sarkan o ince ip, aslında benim ruhumun hayata uzayan ucudur,” diyerek tiyatronun o büyülü yalnızlığına teslim olur.
Sahne: Arada Kalmak, Bazen de İyileşmek İçin
Sahnede olmak, çoğu zaman arada kalmayı kabullenmek demek. Perdenin bir tarafında fırtınalar koparken, diğer yanında ölüm sessizliği... Oyuncuların dışarıdan gözüken parlak hayatlarında, iç dünyaları zaman zaman öyle bir araftadır ki, o oynanan karakterin acısı bir süre sonra kendi sancısı olur.
Janset için, tiyatro kelimesinin kökünde “iyileşmek” saklıdır. Hayatın sert gerçeğiyle baş edebilmek için, oynadığı her karakterde kendine küçük bir sığınak kurar. Belki de onun için rol yapmak, bir tür kendini onarmaktır. Her oyun, tamamlanmamış bir labirent, her karakter yeni bir çıkış kapısı...
Gökçe de sahnede, karakterlerin kırılganlığında kendi çatlaklarını bulur. Oyunculuğun terapisi der kimileri. Belki de en güzel roller, oyuncunun kendi iç sancılarından doğar, gerçek hayatta dile dökülemeyen duygular, bir replikte, bir tiradda, bir kahkahada serbest kalır.
Birliktelik: Sahnede İsyanın ve Kardeşliğin Dansı
Zaman zaman, ışıkların altında buluştuklarında Janset ve Gökçe, iki yalnızlıktan bir kardeşlik yaratırlar. Her ikisinin de içsel yolculuğu, sahnede büyür, çoğalır, yeni bir anlam bulur. Birlikte oynadıkları projelerde (kaynaklar her ne kadar ortak işler üzerinde detay vermezse de [3] ), “olağanüstü bir uyum yakaladık” ifadesi, sahne kardeşliğinin ne anlama geldiğini gösterir. Birbirlerinin enerjisini besler, eksik yanlarını tamamlarlar. Belki de bu yüzden, sahnedeki uyumları izleyenlerin kalbinde başka bir titreşim uyandırır.
İki farklı yalnızlığın, iki farklı iç göçün buluştuğu o anlarda; Janset’in duygularının yoğunluğu, çalışkanlığı ve pozitifliğiyle Gökçe’nin mizahı, derinliği ve gerçekliği birleşir. Sahnede kimi zaman bir şiirin son dizesi olurlar, kimi zaman bir romanın başkahramanı.
Tiyatroda Yalnızlık ve Dayanışma: Arasındaki O Kırıksız Sözsüzlük
Sahne, gerçek hayatta anlatılamayan kelimesiz bir iletişim alanıdır. Oyuncuların birbirine bakarken sözsüz anlaştığı, gözlerin ne söyleyeceğini kelimelerden önce bildiği bir düzlem. Her ne kadar sivri dilli replikler, güçlü tiratlar, akılda kalan monologlar hafızamızda yer etse de; sahnedeki esas hikâye, birbirini anlamak ve birlikte susabilmektir.
Janset ve Gökçe, birlikte adım attıkları her sahnede, birbirinin yalnızlığına dokunabilecek kadar yakındır. Dayanışma, bazen kalabalık bir dekorda göz göze gelebilmek, bazense bir tiradın en kırılgan yerinde omuz omuza yürüyebilmekten ibarettir.
Oyunun Bittiği Yerde Başlayan Gerçeklik
Her oyun, bir gün sona erer. Bazen öyle derin bir sessizlik kalır ki geriye, sahnede söylenmeyen onca kelime ağır ağır ruhunuza işler. Perde iner, seyirci dağılır; ama oynayan içindeki karakteri, izleyen de kendi hikayesinin bir parçasını eve götürür.
Janset’in hayatında, sahneden inmek bir türlü tamamlanamayan bir şarkı gibidir: Daima arkada çalan bir özlem, hiç bitmeyen bir oyun… Gökçe’nin de trajedisinde, komedisinde; asla tam iyileşmeyen bir çocuk kalır. Her yeni rolde, biraz daha eski ama biraz daha bütün.
Sahneye Adanmışlık: Yol Bitince Başlayan Hikaye
Her ikisi de biliyor ki, bir aktör gerçek anlamda ancak sahnede varolur. “Yaşamak bir süreçtir, anlatmak ise başka bir süreç. Tiyatro, bu iki süreci birbirine yaklaştıran bir mucize,” diyorlar. Her yeni metin, bir uçurumun kenarına yapılan yolculuk; her yeni sahne, o uçurumdan rüzgarın sesini hissetmek…
Janset ve Gökçe Özyol, yolları farklı da olsa, sahne denen o ortak sonsuzluğun yolcuları. Onların hikayesi sahnede biter sandığımız yerde başlar. Alkışların geri çekildiği, ışıkların solduğu zamanlarda, yalnızca kendi yüreklerinde yankılanan bir çocukluk şarkısı gibi...
Bir Gün Işıklar Sönse de…
Kim bilir, belki bir gün tüm sahneler kapanır, alkışlar unutulur, isimler gölgede kalır. Ama içlerinde bir yerlerde, oynadıkları her karakterin yasası sürer. Eğilip düşseler, kırılıp incinseler de… Tiyatro, taze bir yalnızlığı hep ayakta tutar.
Janset ve Gökçe, bu yüzden her rolün, her perdenin, her ışığın içinde eskiyen bir yalnızlığı değil; taze bir umudu taşırlar. Işığın tam ortasında, insanın düşle gerçeğin sınırında yürüdüğü o nefes kesen anda; işte orada, en sahici hallerinde, bir araya geldiler, sahnede... Ve biz, onların gözlerinden, kendi hikayemizi yeniden dinledik.
Kaynakça
- [1] Gökçe Özyol - Vikipedi
- [2] Gökçe Özyol kimdir? Gökçe Özyol Biyografisi - ATV
- [3] Janset söyleşisi | Gaia Dergi