Can Yücel ve Orhan Veli: Türk Şiirinin Deli Dolu İki Adamı
Her şehrin gizli hazineleri vardır ya… İstanbul’un boğazı, İzmir’in kordunu, Çeşme’nin rüzgarı… Türk edebiyatının ise Can Yücel ve Orhan Veli gibi iki şahane, uçuk, biraz da serseri şairi var. Hayatı yalnızca kelimelerle değil, aynı zamanda tiyatronun büyülü atmosferinde de kutlamış olan bu ikili, şiirlerinin sahnede nefes aldığı oyunlarla yaşayanlar ordusuna yeni üyeler kazandı. Hazır olun, bu yolculukta hem gülüp hem düşünmek serbest!
Bir Sahne Üstünde İki Şair: “Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim” ve “Bir Garip Orhan Veli”
Gelin kabak tadı veren sıradan biyografilerden sıyrılıp gerçek bir sahne büyüsüne uzanalım. Ege Sanat Tiyatrosu yıllardır “Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim” ve “Bir Garip Orhan Veli” isimli iki farklı, ama bir o kadar da birbirine yakışan tiyatro oyununu sahneliyor. Hem Can Yücel’in hem Orhan Veli’nin hayatlarını ve şiirlerini bir arada sunan bu prodüksiyonlarda duygular, kahkahalar ve bol bol şaşkınlık var – tam aradığımız gibi! Oyunlar çoğu zaman tek seans, iki perde şeklinde sahneleniyor; lezzetli menemenin yanına bir tabak zeytin misali, iki güzellik bir arada! 12 Ekim 2019’da İzmir’in Bostanlı Suat Taşer Açıkhava Tiyatrosu sahnesini şenlendiren gösterim, gerçek bir kültürel ziyafetti[1][5][6].
Gençler, Orta Yaşlılar ve Edebiyat Tutkunları: 7’den 70’e Herkese Gösteri
Burada yaşlı teyze oturmuş sabırla fındık kırarken, gençler selfie çekip Instagram’a “hashtag” yapıştırırken; bir anda perde açılıyor, Can Yücel’in hayata bakışı ve dobra tavrı sahneye taşıyor. Ardından Orhan Veli’nin “Bir gariplik var bu işte!” dedirten naif, modern ve her daim genç şiirleri geliyor; herkesin, ama herkesin içindeki “şair” uyanıyor. Bu iki oyun 7’den 70’e izleyiciye hitap ediyor, çünkü kimse “Babamı en çok ben mi sevdim?” ya da “Garip miyim bilemem!” sorularına karşı koyamıyor[2][3][4][8].
Biraz Mizah, Biraz Hüzün: Sahneye Uyanan Şiirler
- Can Yücel’in babaya sevgi şiirleri, güldüren ve düşündüren felsefesiyle hayatın ne kadar tuhaf ve güzel olabileceğini hatırlatıyor.
- Orhan Veli’nin garip ve sade anlatımı, sokakta yürüyen bir vatandaşın bile içini burkan “Yaşam ne garip” duygusunu içimize işliyor.
- Her iki oyunda da Kemal Kocatürk gibi usta oyuncular rol alıyor ve izleyicileri şiirle dans ettiriyor[2][8].
Tiyatronun Kraker Tadında Sürprizi: Şiirin Bakışına Tiyatro Yaklaşımları
Sahneyle şiirin buluşması… Hani kuru ekmeği peynire bandırınca bir an lezzet değişir ya, işte şiir tiyatroyla buluşunca anlamlar başka bir boyuta sıçrıyor. Metnin ritmi, oyuncunun enerjisi, dekorun sadeliği: Can Yücel ve Orhan Veli’nin şiirlerinin tiyatroya uyarlamaları, bol sürprizli bir kutuyu açmak gibi.
- Tiyatro oyunları yalnızca şairlerin hayatlarından kesitler sunmuyor; şiirlerin atmosferini, ironisini ve biraz da taşlamasını izleyiciye “canlı yayında” aktarıyor[2][3][8].
- Sahne arkasında kimi zaman babacan, kimi zaman “garip” dekorlar kullanılıyor; izleyici bir anda İstanbul’un Arnavut kaldırımlarındayken, bir anda Datça’da rakı sofrasında bulabiliyor.
- Müzik eşliğinde okunan şiirler tiyatro salonunu bazen Hong Kong metrosuna, bazen Bodrum sahiline çeviriyor – evet, işte o kadar ufuk açıcı!
Kemal Kocatürk’ün Elinden: Tek Kişilik Oyunların Olsa Da Çok Kişilik Havası
Can Yücel ve Orhan Veli tiyatro oyunlarının yönetmeni ve başrol oyuncusu Kemal Kocatürk, sahnede adeta binbir surat gibi; bir dakika önce Can Yücel’in mizahı yerindeyken, bir dakika sonra Orhan Veli’nin “Deniz, kumsal, bir bardak çay” dünyasına geçiş yapıyor[2][8]. Oyunların hareketliliği, canlılığı, izleyicinin koltuktan kalksa da bir türlü “bitmedi, bi’ şiir daha!” demesine sebep oluyor.
Gastronomi, Rakı ve Tiyatro: Şairlerin Sofrası Bir Sahneye Sığar mı?
Can Yücel deyince akla rakı, zeytin ve Datça’nın koynunda yazılan dizeler; Orhan Veli deyince limonata, ekmek arası ve Boğaz’ın balıkçıları… Tiyatronun büyüsü de tam bu sofrada başlıyor. Oyunlarda şairler yalnızca şiir okumuyor, adeta yaşıyorlar: sofra kurup hikaye anlatıyor, izleyiciyle sohbet ediyor, kah gülüyor kah gözyaşı döküyor.
- Sahnede zaman zaman sofra atmosferi yaratılıyor; oyuncu, izleyiciyi masaya çağırıyor “Bir hoş geldin rakısı?” diyor, herkes oyunun parçası oluyor!
- Orhan Veli’nin halkçılığı, Can Yücel’in delidolu ironisi tiyatroda hem kavga hem barış gibi duruyor: “Garip” ve “Babam” kelimeleri bir sofrada buluşunca tadından yenmiyor!
- Lezzetli bir tiyatro akşamı için önce şiir sonra rakı, en son kahkaha! Kendinizi hazırlayın… Salonun kapısında limonata da var, ama rakı sevmeyenleri de unutmadık.
Orhan Veli’nin Tiyatrosu: “Bir Garip Orhan Veli”nin Sahnedeki Garipliği
Orhan Veli’nin “Garip” şiirleri tiyatroya uyarlanırken, mizah dozunu bir bardak suya değil, bir kazan çorbaya karıştırmak gerekir. Oyun boyunca, şairin garipliği seyircinin komplikasyonlarına, bozuk para gibi düşen repliklere dönüşüyor. “Çok yaşa garip!” diyenler, oyun bitince kendini Galata’da kaybolmuş buluyor.
- “Bir Garip Orhan Veli” oyununda şairin sade yaşam felsefesi, bazen absürd mizah ve bazen içten bir hüzünle seyirciye sunuluyor.
- Orhan Veli’nin “Beni Bu Havalar Mahvetti” şiiri, sahnede mahvederken izleyicinin cebinden mendili eksik etmiyor.
- Garip Akımı’nın “herkes şiir yazabilir” özgürlüğü, tiyatroda “herkes oyuncu olabilir” iddiasına dönüşüyor: İzleyiciler de bir anda sahnede, Orhan Veli’nin dizelerine dahil!
Can Yücel’in Tiyatrosu: “Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim” ve Dobra Mizah
Can Yücel’in şiiri nefes aldıkça, tiyatrosu da izleyicinin mizah havuzuna balıklama bir dalış yapıyor. “Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim” oyununda, babanın ve çocukluğun tadı şarap gibi yıllanmış bir sahne gösterisi halini alıyor. Kırık dökük mizah, keskin ironiler ve babaya sonsuz bir sevgi; salonun ortasından deli deli kahkahalar yükseliyor!
- Can Yücel’in babaya duyduğu sevgi, bazen bir çocuk kahkahasında, bazen tek başına oturan bir adamın sigara dumanında izleyiciye geçiyor.
- Oyunda, şairin toplumsal taşlamaları sahnede cıngıraklı bir mizaha dönüşüyor. Seyirciler “Bu adam ciddi mi, şaka mı yapıyor?” derken oyunun bir parçası oluyor.
- Oyun sonunda herkes “Ben de en çok babamı sevmişim!” diye iç geçiriyor ve eve dönünce babasını aramayı unutmuyor.
Tiyatroda Şiirin Lezzeti: Gözyaşı, Kahkaha ve Yarım Kalan Cümleler
Şiirin tiyatroda olması, balık ekmekte limon, bozadaki tarçın gibi: Olmasa eksik, fazla olsa baş döndürücü. Can Yücel ve Orhan Veli’nin şiirleri tiyatroda daha da yaşlanıyor, kabum kabuklarını atıp izleyiciyle buluşuyor. Yarım kalan cümleler, “Bu hayat niye böyle garip?” soruları ve “Babamı neden sevdim?” derken herkesin gülüşü bir miktar gözyaşına karışıyor.
Oyunlar Neden Bu Kadar Seviliyor?
- Çünkü herkes bir kere garipsemiştir, en az bir kere babasını sevmiştir!
- Çünkü şairler sahnede konuşunca, koltuklarda oturanlar bir anda “rol kapmış” gibi havaya giriyor.
- Çünkü sahnede her zaman bir muziplik, bir içtenlik ve bolca samimiyet var.
Yerel Lezzetler, Eğlence ve Mekanlar: Tiyatrodan Sofraya, Şiirden Hayata
Oyun bitti, tiyatro salonu dağıldı; peki sonra? En güzeli, sahneden çıkıp Bostanlı pazarına uğramak, bir boyoz atıştırmak veya Çeşme sahilinde bir bardak çay içmek! Oyun günlerinde şehrin atmosferi değişiyor; bir şiir dizisi gibi, bir tiyatro oyununda geçen replikler gibi her köşe başında başka bir tat buluyorsunuz.
- Bostanlı’da tiyatro sonrası mutlaka rakı-balık sofrası kurulur. İzmir’in gevrek ekmeğiyle demlenen şair sohbetleri, geceye soy ismini verir!
- Çeşme Açıkhava’da izledikten sonra liman kahvesinde bir damla sakızlı dondurma ile “Can Yücel ne demişti?” diye tartışan arkadaş grupları görürsünüz.
- İstanbul’da tablacı şairlerin rotası Kurutulmuş Çiçekçi Sokaklarına uzanır, bir anda “Can Baba”nın gür sesiyle “Bira içsenize!” diyen bir postacıya rastlarsınız.
Seyirciyle Şairin Dansı: Bir Akşamda Bin Şiir, Bin Kahkaha
Bir tiyatro oyununda şiir duymak, öyle böyle bir şey değil! Mizah dozunu ayarla, yanına bir dost al ve salonun kapısında heyecanla bekle. Çünkü bir anda sahnede “Ben Can Yücel oldum!” diyen oyuncu, seyircinin arasına girip “Haydi bakalım, bir şiir daha!” diye davet edebilir.
- Oyunlarda bazen izleyiciler şiir yarışmasına davet edilir; mutlu olan kazanır, mutsuz olan çay içer – herkes bir şekilde sahneye dahil olur!
- Aralarda oyuncular doğaçlama yapar, “Bugün kim garip?” diye sorar, günün en garibi ödülünü alır!
Son Söz: Tiyatro, Şiir ve Bir Arada Yaşayan Kahkahalar
Can Yücel ve Orhan Veli tiyatroda bir araya gelince, ruhun şifası iki katına çıkıyor. Her sahne biraz Datça, biraz İstanbul; her replik biraz babalık, biraz gariplik içeriyor. Salonun ortasından yükselen kahkahalar, oyun sonunda eve taşınıyor; herkes bir kere babasını biraz daha çok seviyor, biraz daha garip hissediyor ama en nihayetinde o akşam sahnede bir şairin yaşadığını biliyor!
Yüzlerce kelime anlattık, bin bir gariplik yaşadık, ama bu tiyatro oyunlarını izlemek bir ömür boyu unutulmayacak bir lezzet, bir kahkaha, bir noktadan öteye gitmeyen bir noktadır.
Kaynakça
- [1] Ege Sanat Tiyatrosu “Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim” ve "Bir Garip Orhan Veli" oyunları - İMO
- [2] Tiyatro Kumpanyası'nın “Can” ve “Ben Orhan Veli” oyunları – Kültür Sanat Haritası
- [3] Can Yücel ve Orhan Veli Tiyatro Kumpanyası ile Sahnede - Haberler
- [4] Can Yücel ve Orhan Veli Tiyatro Kumpanyası ile Sahnede - Sondakika.com
- [5] Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim: Can Yücel ve Bir Garip Orhan Veli - Biletix
- [6] Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim: Can Yücel ve Bir Garip Orhan Veli - İzmir Mag
- [7] Can Yücel “Hayatta ben en çok babamı sevdim “ve BİR GARİP Orhan Veli – Biletino
- [8] Tiyatro Kumpanyası “Can” ve “Ben Orhan Veli” oyunlarıyla – Martı Dergisi